{"id":3265,"date":"2026-08-19T15:16:22","date_gmt":"2026-08-19T15:16:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/?page_id=3265"},"modified":"2026-08-20T05:49:11","modified_gmt":"2026-08-20T05:49:11","slug":"itinerario-artistico","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/itinerario-artistico\/","title":{"rendered":"Itinerario artistico"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"3265\" class=\"elementor elementor-3265\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-759caec e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"759caec\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6954941 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"6954941\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9f0e17b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"9f0e17b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">ARTE E STORIA<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e94a6eb e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"e94a6eb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6886252 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6886252\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Itinerario artistico<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-eb22696 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"eb22696\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-549b875 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"549b875\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Una guida alla scoperta delle principali opere, degli ambienti e degli elementi artistici della Chiesa di Santa Maria Immacolata delle Grazie, attraverso la pianta numerata e i relativi punti di approfondimento.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1930a24 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"1930a24\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7c892d8 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"7c892d8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Esplora la chiesa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-73c255e e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"73c255e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b9333e9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"b9333e9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Utilizza la pianta numerata della chiesa per scoprire i principali elementi artistici e devozionali.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f10b2ab e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"f10b2ab\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2a9f172 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"2a9f172\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Mappa-Chiesa-Numerata.jpg\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MzI0MSwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3d3dy5wYXJyb2NjaGlhZGVsbGVncmF6aWUuaXRcL251b3ZvXC93cC1jb250ZW50XC91cGxvYWRzXC8yMDI2XC8wOFwvTWFwcGEtQ2hpZXNhLU51bWVyYXRhLmpwZyJ9\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"453\" height=\"600\" src=\"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Mappa-Chiesa-Numerata.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-3241\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Mappa-Chiesa-Numerata.jpg 453w, https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Mappa-Chiesa-Numerata-227x300.jpg 227w\" sizes=\"(max-width: 453px) 100vw, 453px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Pianta numerata della chiesa<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e896634 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"e896634\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-71e6083 elementor-widget elementor-widget-n-accordion\" data-id=\"71e6083\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"nested-accordion.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-n-accordion\" aria-label=\"Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys\">\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-1190\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"1\" tabindex=\"0\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-1190\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> Esterno \u2013 Punti 1\u20137 <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-minus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h384c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-plus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H272V64c0-17.67-14.33-32-32-32h-32c-17.67 0-32 14.33-32 32v144H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h144v144c0 17.67 14.33 32 32 32h32c17.67 0 32-14.33 32-32V304h144c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1190\" class=\"elementor-element elementor-element-3ff799a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3ff799a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1190\" class=\"elementor-element elementor-element-3409b0e e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"3409b0e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bd5f34c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"bd5f34c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>1. Facciata<\/strong><br \/>Facciata e impianto neoclassico di ordine corinzio, su pianta a croce greca, progettati da <strong>Antonio Preda (1856\u20131857)<\/strong>.<\/p><p><strong>2. Campanile<\/strong><br \/>Campanile progettato da <strong>Elia Pirovano (1928\u20131929)<\/strong>. Concerto di otto campane in Sol bemolle.<\/p><p><strong>3. Lapidi commemorative<\/strong><br \/>Lapidi dedicate ai Caduti delle guerre <strong>1915\u20131918<\/strong>, opera di D. Fornoni, e <strong>1940\u20131945<\/strong>, opera di C. Comana.<\/p><p><strong>4. Rilievi scultorei della facciata<\/strong><br \/>Rilievi di <strong>C. Archenti, M. Clandestini, M. Faino, G. Manzoni e A. Paleni<\/strong>, realizzati intorno al 1906. Quelli sul lato sinistro narrano episodi legati alla fondazione dell\u2019antica chiesa da parte di <strong>san Bernardino da Siena nel 1422<\/strong>; quelli sul lato destro raffigurano scene con santi.<\/p><p><strong>5. Pronao<\/strong><br \/>Pronao in arenaria progettato da <strong>E. Fornoni (1904\u20131906)<\/strong>, con colonne recuperate dall\u2019antica chiesa. Sulla sommit\u00e0 del timpano: <em>Angeli che portano la Croce<\/em>, di C. Archenti e M. Faino, circa 1906.<\/p><p><strong>6. Portale bronzeo<\/strong><br \/>Il portale bronzeo, opera di <strong>C. Coter (1939)<\/strong>, \u00e8 suddiviso in tre comparti simmetrici che raffigurano:<\/p><ul><li><p>l\u2019antica chiesa e il convento delle Grazie con la Cappella del Santo Jesus;<\/p><\/li><li><p>la Vergine Immacolata e il Santo Jesus che proteggono la citt\u00e0 di Bergamo;<\/p><\/li><li><p>i Propilei di Porta Nuova.<\/p><\/li><\/ul><p><strong>7. Sopra il portale d\u2019ingresso<\/strong><br \/><em>L\u2019Immacolata Concezione in un prato di gigli con Angeli e Santi<\/em>, affresco di <strong>A. Spinelli, 1904<\/strong>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-1191\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"2\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-1191\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> Area centrale  \u2013 Punti 8\u201319 <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-minus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h384c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-plus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H272V64c0-17.67-14.33-32-32-32h-32c-17.67 0-32 14.33-32 32v144H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h144v144c0 17.67 14.33 32 32 32h32c17.67 0 32-14.33 32-32V304h144c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1191\" class=\"elementor-element elementor-element-9bf8afc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"9bf8afc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-42834d9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"42834d9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>8. Acquasantiere<\/strong><br \/>Acquasantiere in marmo rosso di Verona scolpito, risalenti alla met\u00e0 dell\u2019Ottocento.<\/p><p><strong>9. Controfacciata<\/strong><br \/>Sopra la controfacciata: <em>La cacciata dei mercanti dal Tempio<\/em>, affresco di <strong>G.B. Epis, 1867<\/strong>.<\/p><p><strong>10. Dipinti nelle nicchie dell\u2019atrio<\/strong><br \/>Oli su tela di scuola lombarda, ultimo quarto del XVII secolo:<\/p><ul><li><p><strong>A:<\/strong> Ges\u00f9 tra i dottori del Tempio<\/p><\/li><li><p><strong>B:<\/strong> Presentazione di Maria al Tempio<\/p><\/li><\/ul><p><strong>11. Cornice dell\u2019aula<\/strong><br \/>Fregi monocromi con simboli mariani ed episodi evangelici riferiti a Maria, affresco di <strong>A. Morgoli, 1866<\/strong>.<\/p><p><strong>12. Medaglioni sulla volta dell\u2019atrio<\/strong><br \/>Affreschi di <strong>A. Guadagnini, 1866<\/strong>:<\/p><ul><li><p><strong>A:<\/strong> Nativit\u00e0 di Maria<\/p><\/li><li><p><strong>B:<\/strong> Sposalizio di Maria<\/p><\/li><li><p><strong>C:<\/strong> Angeli con stendardo mariano<\/p><\/li><\/ul><p><strong>13. Dottori della Chiesa<\/strong><br \/>Nei pennacchi della volta: <em>I Dottori della Chiesa latina e orientale celebrano la Vergine Maria<\/em>, affresco di <strong>E. Scuri, 1867<\/strong>. In senso orario:<\/p><ul><li><p><strong>A:<\/strong> Sant\u2019Agostino<\/p><\/li><li><p><strong>B:<\/strong> Sant\u2019Ambrogio<\/p><\/li><li><p><strong>C:<\/strong> Sant\u2019Efrem il Siro<\/p><\/li><li><p>San Giovanni Damasceno<\/p><\/li><\/ul><p><strong>14. Virt\u00f9 mariane<\/strong><br \/>Nell\u2019intradosso della cupola, statue in stucco che simboleggiano le virt\u00f9 mariane: <strong>Fede, Speranza, Carit\u00e0, Temperanza, Umilt\u00e0, Giustizia, Prudenza e Fortezza<\/strong>, di <strong>L. Pagani, 1865\u20131867<\/strong>.<\/p><p><strong>15. Cupola<\/strong><br \/>Sulla calotta della cupola: <em>L\u2019ingresso trionfale di Maria nella gloria del Cielo<\/em>, affresco di <strong>E. Scuri, 1865\u20131866<\/strong>.<\/p><p><strong>16. Pulpiti<\/strong><br \/>Pulpiti per la proclamazione della Parola e la predicazione, decorati con rilievi raffiguranti le Tavole della Legge e il Vangelo, met\u00e0 del XIX secolo.<\/p><p><strong>17. Confessionali<\/strong><br \/>Confessionali in legno intagliato, met\u00e0 del XIX secolo.<\/p><p><strong>18. Via Crucis<\/strong><br \/>Via Crucis in legno intagliato e dipinto, opera di <strong>G. Manzoni, 1931<\/strong>.<\/p><p><strong>19. Battistero<\/strong><br \/>Decorazione in marmi e mosaici su progetto di <strong>D. Fornoni, 1932<\/strong>:<\/p><ul><li><p><strong>A:<\/strong> Angelo con cartiglio, affresco<\/p><\/li><li><p><strong>B:<\/strong> Battesimo di Ges\u00f9 nel Giordano<\/p><\/li><li><p><strong>C:<\/strong> Crocifissione con la Trinit\u00e0<\/p><\/li><\/ul><p>Scultura in bronzo: <em>L\u2019Angelo custode presenta il battezzato a Dio<\/em>, di <strong>G. Siccardi, 1932\u20131933<\/strong>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-1192\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"3\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-1192\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> Transetto sinistro \u2013 Punti 20\u201323 <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-minus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h384c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-plus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H272V64c0-17.67-14.33-32-32-32h-32c-17.67 0-32 14.33-32 32v144H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h144v144c0 17.67 14.33 32 32 32h32c17.67 0 32-14.33 32-32V304h144c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1192\" class=\"elementor-element elementor-element-45a144e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"45a144e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1192\" class=\"elementor-element elementor-element-b2b6d52 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"b2b6d52\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-229d0b7 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"229d0b7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"PDq2pG_selectionAnchorContainer\" data-start=\"151\" data-end=\"220\"><strong data-start=\"151\" data-end=\"181\">20. Medaglioni sulla volta<\/strong><br data-start=\"181\" data-end=\"184\" \/>Affreschi di <strong data-start=\"197\" data-end=\"217\">G. Carsana, 1866<\/strong>:<\/p><ul data-start=\"221\" data-end=\"339\"><li data-section-id=\"15grcw2\" data-start=\"221\" data-end=\"279\"><strong data-start=\"223\" data-end=\"229\">A:<\/strong> Maria e il Figlio crocifisso, di E. Scuri, 1866<\/li><li data-section-id=\"gyiw01\" data-start=\"280\" data-end=\"310\"><strong data-start=\"282\" data-end=\"288\">B:<\/strong> Dormizione di Maria<\/li><li data-section-id=\"p4ykkn\" data-start=\"311\" data-end=\"339\"><strong data-start=\"313\" data-end=\"319\">C:<\/strong> Assunzione di Maria<\/li><\/ul><p data-start=\"341\" data-end=\"505\"><strong data-start=\"341\" data-end=\"373\">21. Altare laterale sinistro<\/strong><br data-start=\"373\" data-end=\"376\" \/>Altare laterale sinistro di <strong data-start=\"404\" data-end=\"424\">G. Fossati, 1870<\/strong>, con statue del Ceruti: a sinistra un Profeta, a destra un Santo con il Vangelo.<\/p><p data-start=\"507\" data-end=\"678\"><strong data-start=\"507\" data-end=\"546\">22. Pala della Madonna delle Grazie<\/strong><br data-start=\"546\" data-end=\"549\" \/><em data-start=\"549\" data-end=\"639\">Maest\u00e0 della Madonna delle Grazie venerata da santo Stefano, san Carlo Borromeo e devoti<\/em>, olio su tela di <strong data-start=\"657\" data-end=\"677\">G. Cavagna, 1619<\/strong>.<\/p><p data-start=\"680\" data-end=\"902\"><strong data-start=\"680\" data-end=\"735\">23. Sopra l\u2019ingresso della Cappella del Santo Jesus<\/strong><br data-start=\"735\" data-end=\"738\" \/><em data-start=\"738\" data-end=\"820\">Giuseppe in carcere interpreta i sogni del coppiere e del panettiere del faraone<\/em>, olio su tela di <strong data-start=\"838\" data-end=\"851\">A. Zanchi<\/strong>, circa 1690.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-1193\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"4\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-1193\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> Transetto destro \u2013 Punti 24\u201328 <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-minus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h384c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-plus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H272V64c0-17.67-14.33-32-32-32h-32c-17.67 0-32 14.33-32 32v144H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h144v144c0 17.67 14.33 32 32 32h32c17.67 0 32-14.33 32-32V304h144c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1193\" class=\"elementor-element elementor-element-e45026d e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"e45026d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1193\" class=\"elementor-element elementor-element-8378ec0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8378ec0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3298c94 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3298c94\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"PDq2pG_selectionAnchorContainer\" data-start=\"153\" data-end=\"222\"><strong data-start=\"153\" data-end=\"183\">24. Medaglioni sulla volta<\/strong><br data-start=\"183\" data-end=\"186\" \/>Affreschi di <strong data-start=\"199\" data-end=\"219\">L. Galizzi, 1866<\/strong>:<\/p><ul data-start=\"223\" data-end=\"335\"><li data-section-id=\"imjct1\" data-start=\"223\" data-end=\"247\"><strong data-start=\"225\" data-end=\"231\">A:<\/strong> Annunciazione<\/li><li data-section-id=\"min3hd\" data-start=\"248\" data-end=\"308\"><strong data-start=\"250\" data-end=\"256\">B:<\/strong> Visitazione della Vergine Maria a sant\u2019Elisabetta<\/li><li data-section-id=\"1ld2n2r\" data-start=\"309\" data-end=\"335\"><strong data-start=\"311\" data-end=\"317\">C:<\/strong> Trionfo di angeli<\/li><\/ul><p data-start=\"337\" data-end=\"540\"><strong data-start=\"337\" data-end=\"367\">25. Altare laterale destro<\/strong><br data-start=\"367\" data-end=\"370\" \/>Altare laterale destro di <strong data-start=\"396\" data-end=\"416\">G. Fossati, 1870<\/strong>, con statue del Ceruti: Mos\u00e8 a sinistra e re Salomone a destra. Nei comparti dell\u2019altare sono conservate reliquie di santi.<\/p><p data-start=\"542\" data-end=\"796\"><strong data-start=\"542\" data-end=\"579\">26. Pala della Vergine delle Rose<\/strong><br data-start=\"579\" data-end=\"582\" \/><em data-start=\"582\" data-end=\"635\">Vergine delle Rose con san Francesco e santa Chiara<\/em>, olio su tela di <strong data-start=\"653\" data-end=\"675\">G. Cignaroli, 1752<\/strong>. La pala era originariamente collocata nella chiesa del monastero di Santa Maria di Rosate, nella Citt\u00e0 Alta di Bergamo.<\/p><p data-start=\"798\" data-end=\"923\"><strong data-start=\"798\" data-end=\"824\">27. San Giovanni XXIII<\/strong><br data-start=\"824\" data-end=\"827\" \/>A sinistra dell\u2019altare: <em data-start=\"851\" data-end=\"884\">San Giovanni XXIII Papa, seduto<\/em>, olio su tela di <strong data-start=\"902\" data-end=\"922\">A. Capelli, 2001<\/strong>.<\/p><p data-start=\"925\" data-end=\"1071\"><strong data-start=\"925\" data-end=\"954\">28. Dipinto sopra la pala<\/strong><br data-start=\"954\" data-end=\"957\" \/><em data-start=\"957\" data-end=\"989\">Giuseppe presentato al faraone<\/em>, olio su tela di <strong data-start=\"1007\" data-end=\"1020\">A. Zanchi<\/strong>, circa 1690.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-1194\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"5\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-1194\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> Presbiterio \u2013 Punti 29\u201335 <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-minus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h384c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-plus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H272V64c0-17.67-14.33-32-32-32h-32c-17.67 0-32 14.33-32 32v144H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h144v144c0 17.67 14.33 32 32 32h32c17.67 0 32-14.33 32-32V304h144c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1194\" class=\"elementor-element elementor-element-b118d04 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"b118d04\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1194\" class=\"elementor-element elementor-element-1ebf9d8 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1ebf9d8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c83d941 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c83d941\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"PDq2pG_selectionAnchorContainer\" data-start=\"107\" data-end=\"199\"><strong data-start=\"107\" data-end=\"157\">29. Medaglioni sulla volta della prima campata<\/strong><br data-start=\"157\" data-end=\"160\" \/>Affreschi di <strong data-start=\"173\" data-end=\"196\">F. Bergametti, 1866<\/strong>:<\/p><ul data-start=\"200\" data-end=\"337\"><li data-section-id=\"1qhz2bw\" data-start=\"200\" data-end=\"242\"><strong data-start=\"202\" data-end=\"208\">A:<\/strong> Presentazione di Ges\u00f9 al Tempio<\/li><li data-section-id=\"1km074e\" data-start=\"243\" data-end=\"283\"><strong data-start=\"245\" data-end=\"251\">B:<\/strong> Ges\u00f9 tra i dottori del Tempio<\/li><li data-section-id=\"rpg9h6\" data-start=\"284\" data-end=\"337\"><strong data-start=\"286\" data-end=\"292\">C:<\/strong> Angeli in adorazione del Sacro Cuore di Ges\u00f9<\/li><\/ul><p data-start=\"339\" data-end=\"420\"><strong data-start=\"339\" data-end=\"381\">30. Medaglioni sopra l\u2019altare maggiore<\/strong><br data-start=\"381\" data-end=\"384\" \/>Affreschi di <strong data-start=\"397\" data-end=\"417\">L. Galizzi, 1866<\/strong>:<\/p><ul data-start=\"421\" data-end=\"532\"><li data-section-id=\"d7f1vq\" data-start=\"421\" data-end=\"477\"><strong data-start=\"423\" data-end=\"429\">A:<\/strong> Allegoria della regalit\u00e0 di Cristo e di Maria<\/li><li data-section-id=\"1ctboff\" data-start=\"478\" data-end=\"505\"><strong data-start=\"480\" data-end=\"486\">B:<\/strong> Angeli musicanti<\/li><li data-section-id=\"1ld2n2r\" data-start=\"506\" data-end=\"532\"><strong data-start=\"508\" data-end=\"514\">C:<\/strong> Trionfo di angeli<\/li><\/ul><p data-start=\"534\" data-end=\"682\"><strong data-start=\"534\" data-end=\"557\">31. Catino absidale<\/strong><br data-start=\"557\" data-end=\"560\" \/><em data-start=\"560\" data-end=\"638\">Proclamazione del dogma dell\u2019Immacolata Concezione da parte del beato Pio IX<\/em>, affresco di <strong data-start=\"652\" data-end=\"681\">G. e G.B. Epis, 1866\u20131868<\/strong>.<\/p><p data-start=\"684\" data-end=\"793\"><strong data-start=\"684\" data-end=\"698\">32. Abside<\/strong><br data-start=\"698\" data-end=\"701\" \/><em data-start=\"701\" data-end=\"753\">La cacciata dei progenitori dal Paradiso terrestre<\/em>, affresco di <strong data-start=\"767\" data-end=\"792\">C. Maironi, 1865\u20131866<\/strong>.<\/p><p data-start=\"795\" data-end=\"1213\"><strong data-start=\"795\" data-end=\"818\">33. Altare maggiore<\/strong><br data-start=\"818\" data-end=\"821\" \/>Altare in marmi policromi scolpiti, progettato da <strong data-start=\"871\" data-end=\"886\">E. Pirovano<\/strong>, con sculture di <strong data-start=\"904\" data-end=\"922\">C. e A. Paleni<\/strong>, consacrato il <strong data-start=\"938\" data-end=\"957\">7 dicembre 1907<\/strong>. Nella nicchia \u00e8 collocata una statua lignea policroma dell\u2019<strong data-start=\"1018\" data-end=\"1043\">Immacolata Concezione<\/strong>, opera dello scultore Casati di Roma, benedetta da Papa Leone XIII nel 1878.<br data-start=\"1120\" data-end=\"1123\" \/>Il fregio bronzeo raffigura le <strong data-start=\"1154\" data-end=\"1187\">Eroine dell\u2019Antico Testamento<\/strong>, opera di C. e A. Paleni.<\/p><p data-start=\"1215\" data-end=\"1281\"><strong data-start=\"1215\" data-end=\"1227\">34. Coro<\/strong><br data-start=\"1227\" data-end=\"1230\" \/>Coro ligneo intagliato di <strong data-start=\"1256\" data-end=\"1268\">A. Gelpi<\/strong>, circa 1860.<\/p><p data-start=\"1283\" data-end=\"1718\"><strong data-start=\"1283\" data-end=\"1297\">35. Organo<\/strong><br data-start=\"1297\" data-end=\"1300\" \/>Organo <strong data-start=\"1307\" data-end=\"1333\">Balbiani\u2013Vegezzi Bossi<\/strong>, 1924, a trasmissione elettropneumatica e dotato di trentasette registri. Il Grand\u2019Organo \u00e8 collocato nella cantoria destra, mentre l\u2019organo Recitativo \u00e8 nella cantoria sinistra. Lo strumento \u00e8 composto da circa <strong data-start=\"1546\" data-end=\"1561\">2.200 canne<\/strong>, alcune delle quali potrebbero provenire dal precedente organo Serassi del 1882<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-1195\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"6\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-1195\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> Santo Jesus \u2013 Punti 36\u201349 <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-minus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h384c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-plus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H272V64c0-17.67-14.33-32-32-32h-32c-17.67 0-32 14.33-32 32v144H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h144v144c0 17.67 14.33 32 32 32h32c17.67 0 32-14.33 32-32V304h144c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1195\" class=\"elementor-element elementor-element-692885d e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"692885d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1195\" class=\"elementor-element elementor-element-a603876 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a603876\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a4c9bb6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a4c9bb6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>36. Santo Jesus prima della Trasfigurazione<\/strong><br \/>Sopra il portale d\u2019ingresso: <em>Il Santo Jesus prima della Trasfigurazione del 1608, con san Bernardino e san Francesco<\/em>, affresco strappato attribuito a <strong>F. Zucco<\/strong>, tra la fine del XVI e l\u2019inizio del XVII secolo.<\/p><p><strong>37. Volta della prima campata<\/strong><br \/><em>Angeli che portano la Croce<\/em>, affresco di <strong>G. Guglielmini, 1903<\/strong>.<\/p><p><strong>38. Volta della cappella<\/strong><br \/>Medaglioni con santi e figure sacre, affreschi di <strong>G. Guglielmini, 1898<\/strong>:<\/p><ul><li><p>la Vergine Maria<\/p><\/li><li><p>sant\u2019Agnese<\/p><\/li><li><p>san Luigi Gonzaga<\/p><\/li><li><p>Cristo coronato di spine<\/p><\/li><li><p>san Carlo Borromeo<\/p><\/li><li><p>san Bernardino da Siena<\/p><\/li><\/ul><p><strong>39. Prima campata a sinistra<\/strong><br \/><em>La Vergine col Bambino, san Vincenzo, sant\u2019Alessandro e san Fermo<\/em>, olio su tela di scuola lombarda, seconda met\u00e0 del XVI secolo.<\/p><p><strong>40. Sacro Cuore<\/strong><br \/>Statua lignea del Sacro Cuore di <strong>G. Manzoni<\/strong>, circa 1948.<\/p><p><strong>41. Prima campata a destra<\/strong><br \/><em>Sant\u2019Antonio da Padova<\/em>, olio su tela di <strong>A. Spinelli<\/strong>, circa 1900, e statua di sant\u2019Antonio da Padova di <strong>C. Manzoni<\/strong>, circa 1900.<\/p><p><strong>42. Via Crucis<\/strong><br \/>Via Crucis, olio su rame, fine XIX secolo, collocata nella prima campata e nell\u2019atrio della cappella.<\/p><p><strong>43. Seconda campata a sinistra<\/strong><br \/><em>Sacra Famiglia<\/em>, olio su tela di <strong>A. Spinelli, 1900<\/strong>.<\/p><p><strong>44. Seconda campata a destra<\/strong><br \/><em>Madonna col Bambino, san Carlo Borromeo e san Sebastiano<\/em>, olio su tela di <strong>F. Salmeggia, 1627<\/strong>.<\/p><p><strong>45. Terza campata a sinistra<\/strong><br \/><em>Madonna col Bambino in gloria e san Diego in preghiera<\/em>, olio su tela di <strong>E. Salmeggia, 1594<\/strong>.<\/p><p><strong>46. Terza campata a destra<\/strong><br \/><em>Piet\u00e0 con san Bernardino, san Francesco, santa Margherita da Cortona e san Benedetto il Moro<\/em>, olio su tela di <strong>C. Adolfi<\/strong>, circa 1730.<\/p><p><strong>47. Presbiterio<\/strong><br \/>Nicchie con statue lignee di <strong>san Francesco<\/strong> e <strong>santa Margherita da Cortona<\/strong>, fine XIX secolo.<\/p><p><strong>48. Altare<\/strong><br \/>Altare di <strong>G. e C. Caniana, 1761<\/strong>, in legno di noce intagliato e parzialmente dorato, con intarsi in madreperla e altri legni pregiati. Sopra l\u2019altare era originariamente collocata l\u2019opera indicata al punto <strong>26<\/strong>. Sull\u2019altare si trova inoltre la statua del <em>Cristo morto<\/em> di <strong>G. Manzoni, 1957<\/strong>.<\/p><p><strong>49. Il Santo Jesus<\/strong><br \/>Sull\u2019altare \u00e8 collocato il <strong>Santo Jesus<\/strong>, affresco strappato e trasferito qui nel <strong>1889<\/strong>. L\u2019immagine, originariamente dipinta sulla parete esterna del convento, fu miracolosamente trasfigurata il <strong>15 settembre 1608<\/strong>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-1196\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"7\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-1196\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> Affreschi \u2013 Punti 50\u201352 <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-minus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h384c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-plus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H272V64c0-17.67-14.33-32-32-32h-32c-17.67 0-32 14.33-32 32v144H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h144v144c0 17.67 14.33 32 32 32h32c17.67 0 32-14.33 32-32V304h144c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1196\" class=\"elementor-element elementor-element-94be65c e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"94be65c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1196\" class=\"elementor-element elementor-element-abbadff e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"abbadff\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7eb3184 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"7eb3184\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"PDq2pG_selectionAnchorContainer\" data-start=\"98\" data-end=\"326\"><strong style=\"font-size: 16px;\" data-start=\"83\" data-end=\"119\">50. Affreschi dell\u2019antica chiesa<\/strong><\/p><p class=\"PDq2pG_selectionAnchorContainer\" data-start=\"83\" data-end=\"261\">Affreschi di <strong data-start=\"135\" data-end=\"171\">Giacomo de\u2019 Scanardi (1489\u20131494)<\/strong> e <strong data-start=\"174\" data-end=\"202\">Jacopino Scipioni (1508)<\/strong>, provenienti dall\u2019antica chiesa del convento delle Grazie.<\/p><p data-start=\"263\" data-end=\"391\"><strong data-start=\"263\" data-end=\"292\">51. Pozzo quattrocentesco<\/strong><br data-start=\"292\" data-end=\"295\" \/>Pozzo dell\u2019antico convento, risalente al XV secolo, con una profondit\u00e0 di circa <strong data-start=\"375\" data-end=\"390\">11,50 metri<\/strong>.<\/p><p data-start=\"393\" data-end=\"586\"><strong data-start=\"393\" data-end=\"424\">52. Sacro Cuore e Polittico<\/strong><br data-start=\"424\" data-end=\"427\" \/>Statua lignea del <strong data-start=\"445\" data-end=\"460\">Sacro Cuore<\/strong> di G. Manzoni, 1948. Ricostruzione del <strong data-start=\"500\" data-end=\"560\">Polittico dell\u2019antica chiesa di Santa Maria delle Grazie<\/strong>, di Vincenzo Foppa, 1506.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-1197\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"8\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-1197\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> Sacrestia e chiostro \u2013 Punti 53\u201354 <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-minus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h384c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-plus\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M416 208H272V64c0-17.67-14.33-32-32-32h-32c-17.67 0-32 14.33-32 32v144H32c-17.67 0-32 14.33-32 32v32c0 17.67 14.33 32 32 32h144v144c0 17.67 14.33 32 32 32h32c17.67 0 32-14.33 32-32V304h144c17.67 0 32-14.33 32-32v-32c0-17.67-14.33-32-32-32z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1197\" class=\"elementor-element elementor-element-d245b32 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"d245b32\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1197\" class=\"elementor-element elementor-element-d142c1e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"d142c1e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-eca7f74 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"eca7f74\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"PDq2pG_selectionAnchorContainer\" data-start=\"634\" data-end=\"716\"><strong data-start=\"634\" data-end=\"651\">53. Sacrestia<\/strong><br data-start=\"651\" data-end=\"654\" \/>Arredi, antichi paramenti e galleria dei ritratti dei parroci.<\/p><p data-start=\"718\" data-end=\"970\"><strong data-start=\"718\" data-end=\"750\">54. Chiostro quattrocentesco<\/strong><br data-start=\"750\" data-end=\"753\" \/>\u00c8 l\u2019unica parte conservata del convento di Santa Maria delle Grazie, con portico ad archi a tutto sesto. Il chiostro conserva epigrafi e testimonianze architettoniche e pittoriche dell\u2019antico insediamento conventuale.<\/p><p data-start=\"972\" data-end=\"1024\">Per visitare il chiostro, rivolgersi alla sacrestia.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5e25c23 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5e25c23\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c87c642 elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"c87c642\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<script>\r\ndocument.addEventListener('click', function(e) {\r\n    const title = e.target.closest('.e-n-accordion-item-title');\r\n    if (!title) return;\r\n\r\n    setTimeout(function() {\r\n        const header = document.querySelector('#masthead, .site-header');\r\n        const offset = header ? header.offsetHeight + 10 : 20;\r\n\r\n        const y = title.getBoundingClientRect().top + window.pageYOffset - offset;\r\n\r\n        window.scrollTo({\r\n            top: y,\r\n            behavior: 'smooth'\r\n        });\r\n    }, 350);\r\n});\r\n<\/script>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7db7179 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"7db7179\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2e8ad94 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2e8ad94\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Date principali<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-84bfa72 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"84bfa72\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #a98532;\"><strong>1422<\/strong><\/span> \u2013 Pietro d\u2019Alzano dona a san Bernardino da Siena un terreno per la costruzione del convento di Santa Maria delle Grazie.<\/p><p><span style=\"color: #a98532;\"><strong>1427<\/strong><\/span> \u2013 L\u2019antica chiesa viene solennemente consacrata.<\/p><p><span style=\"color: #a98532;\"><strong>1575<\/strong><\/span> \u2013 L\u2019immagine del Santo Jesus trasuda miracolosamente sangue; san Carlo Borromeo favorisce la devozione verso l\u2019immagine sacra.<\/p><p><span style=\"color: #a98532;\"><strong>1608<\/strong><\/span> \u2013 Il 15 settembre avviene la miracolosa Trasfigurazione del Santo Jesus.<\/p><p><span style=\"color: #a98532;\"><strong>1857<\/strong><\/span> \u2013 Inizia la costruzione dell\u2019attuale chiesa, progettata dall\u2019architetto Antonio Preda.<\/p><p><span style=\"color: #a98532;\"><strong>1875<\/strong><\/span> \u2013 La nuova chiesa viene consacrata con il titolo di Santuario Diocesano di Santa Maria Immacolata delle Grazie.<\/p><p><span style=\"color: #a98532;\"><strong>1889<\/strong><\/span> \u2013 L\u2019antica Cappella del Santo Jesus viene demolita e l\u2019immagine sacra trasferita nella cappella all\u2019interno della nuova chiesa.<\/p><p><span style=\"color: #a98532;\"><strong>1907<\/strong><\/span> \u2013 Il vescovo di Bergamo Giacomo Maria Radini-Tedeschi consacra il nuovo altare maggiore.<\/p><p><span style=\"color: #a98532;\"><strong>1915\u20131918<\/strong><\/span> \u2013 Durante la Prima guerra mondiale il chiostro viene utilizzato come ospedale militare.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3d764c6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"3d764c6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-37966bb elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"37966bb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Preghiera e informazioni<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1986f99 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"1986f99\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1edfea6 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1edfea6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3c35885 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"3c35885\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Fronte-Madonna-delle-Grazie-2024-italiano.png\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MzI3MywidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3d3dy5wYXJyb2NjaGlhZGVsbGVncmF6aWUuaXRcL251b3ZvXC93cC1jb250ZW50XC91cGxvYWRzXC8yMDI2XC8wOFwvRnJvbnRlLU1hZG9ubmEtZGVsbGUtR3JhemllLTIwMjQtaXRhbGlhbm8ucG5nIn0%3D\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"700\" height=\"498\" src=\"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Fronte-Madonna-delle-Grazie-2024-italiano.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-3273\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Fronte-Madonna-delle-Grazie-2024-italiano.png 700w, https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Fronte-Madonna-delle-Grazie-2024-italiano-300x213.png 300w\" sizes=\"(max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-708e375 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"708e375\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ea7e4e4 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"ea7e4e4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Retro-Madonna-delle-Grazie-2024-italiano.png\" data-elementor-open-lightbox=\"yes\" data-e-action-hash=\"#elementor-action%3Aaction%3Dlightbox%26settings%3DeyJpZCI6MzI3NCwidXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3d3dy5wYXJyb2NjaGlhZGVsbGVncmF6aWUuaXRcL251b3ZvXC93cC1jb250ZW50XC91cGxvYWRzXC8yMDI2XC8wOFwvUmV0cm8tTWFkb25uYS1kZWxsZS1HcmF6aWUtMjAyNC1pdGFsaWFuby5wbmcifQ%3D%3D\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"703\" height=\"497\" src=\"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Retro-Madonna-delle-Grazie-2024-italiano.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-3274\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Retro-Madonna-delle-Grazie-2024-italiano.png 703w, https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Retro-Madonna-delle-Grazie-2024-italiano-300x212.png 300w\" sizes=\"(max-width: 703px) 100vw, 703px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ARTE E STORIA Itinerario artistico Una guida alla scoperta delle principali opere, degli ambienti e degli elementi artistici della Chiesa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"site-sidebar-layout":"no-sidebar","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"full-width-container","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"disabled","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"class_list":["post-3265","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3265","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3265"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3265\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3301,"href":"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3265\/revisions\/3301"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.parrocchiadellegrazie.it\/nuovo\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}